2025 YKS Başvurularındaki Düşüşün Ana Nedenleri

2025’te YKS başvuru sayısı 2 milyon 560 bin 640 seviyesine indi. (ÖSYM) Bir önceki yıl ise 3 milyon 36 bin 945 aday başvurmuştu. (ÖSYM) Aradaki fark, “gençler artık üniversite istemiyor” gibi tek cümlelik açıklamalarla geçiştirilemeyecek kadar çok katmanlı. Bu yazıda, 2025’teki düşüşün en güçlü ve gerçekçi nedenlerini bir arada ele alıyoruz.

Neden 1: Başvuru ücretindeki belirgin artış (caydırıcılık etkisi)

2024’te her oturum için sınav ücreti 295 TL idi. (sehitilimdaratasoyanadoluihl.meb.k12.tr) 2025’te bu tutar oturum başına 450 TL’ye yükseldi. (kizihl29.meb.k12.tr) Bu artış, özellikle mezun adaylar ve bütçesi sınırlı aileler için “bu yıl tekrar girmeyeyim” kararını tetikleyebiliyor. Çünkü YKS çoğu aday için tek masraf değil; kaynak kitap, deneme, ulaşım ve zaman maliyetiyle birlikte düşünüldüğünde toplam yük büyüyor.

Neden 2: 2024’teki “baz etkisi” (geçici koşulların sayıyı yukarı çekmesi)

2024 döneminde depremzede aday kontenjanı uygulamasının sürdüğü ve bu kapsamdaki adayların yerleştirmede özel bir kontenjan başlığıyla değerlendirildiği görülüyor. (ÖSYM) Burada kritik nokta şu: 2024–2025 kıyasını yaparken, olağanüstü koşulların ve geçici düzenlemelerin oluşturduğu “şişkin baz” etkisini hesaba katmak gerekir. Bu, 2025’teki düşüşün bir bölümünün “doğal geri çekilme” olabileceğini düşündürür; ancak tüm düşüşü tek başına açıklamaz.

Neden 3: Son sınıf aday havuzundaki düşüş (demografik/kuşak etkisi)

YÖK kaynaklı değerlendirmelerde, 2024’ten 2025’e son sınıftan YKS’ye başvuran aday sayısının yaklaşık 270 bin azaldığı vurgulanıyor. (PervinKaplan.com) Bu, düşüşün önemli bir bölümünün “mezunlar azaldı”ndan değil, doğrudan “son sınıf başvuruları azaldı” gerçeğinden geldiğini gösteriyor.

Bu başlık, “4+4+4 kuşağı” tartışmalarıyla birlikte anılıyor: belirli yıllarda öğrenci sayısındaki dalgalanma, bir yılın başvuru rakamını olağanın üzerine taşıyabiliyor; sonraki yıl ise normalleşme görülebiliyor. (PervinKaplan.com)

Neden 4: Mezun yorgunluğu ve yön değiştirme

Birden fazla kez sınava girip hedefe ulaşamayan adaylarda “tekrar başvurmanın anlamı var mı?” sorgusu güçleniyor. Bunun sonucu olarak bazı adaylar KPSS, DGS, MSÜ gibi farklı sınavlara yöneliyor; bazıları ise kısa vadeli eğitim ve sertifikalara daha fazla ağırlık veriyor. Bu psikolojik faktör, başvurudan vazgeçmeyi hızlandırıyor.

Neden 5: Alternatif eğitim yollarının artan görünürlüğü

KKTC ve bazı ülkelerdeki üniversite seçenekleri, açıköğretim imkanları ve vakıf üniversitelerinde burs/indirim seçenekleri; belirli bir kitle için “YKS tek rota değil” algısını güçlendiriyor. Bu her öğrenci için doğru bir yol olmayabilir; ama başvuru davranışını etkileyebilir.

Neden 6: “Okusam da iş var mı?” algısı

Bazı alanlarda mezun sayısının artması ve iş bulma zorluklarının görünürleşmesi, üniversite motivasyonunu aşağı çekebiliyor. Bu da YKS’ye başvuru kararını dolaylı biçimde etkileyen bir başka sistemsel faktör.

Sonuç

2025’teki YKS başvuru düşüşü; ücret artışı, son sınıf aday sayısındaki azalma, 2024’teki baz etkisi, mezun yorgunluğu ve alternatif yollara yönelim gibi etkenlerin birleşimiyle daha iyi açıklanır. Yani mesele tek bir nedenden değil, aynı anda çalışan birkaç güçlü dinamikten oluşuyor.